Mä Regla-P’akintata, Colorido Silicona Ukax Luz Apasiñapataki

Apr 08, 2026

Mä yatiyaw jaytañamawa .

rainbow284982

Mä machaq jikxatat silicona variante ukax semiconductor ukhamawa, Universidad de Michigan ukan yatxatirinakax jikxatapxi-upending asumciones ukax clase material ukax exclusivamente aislante ukhamawa.

“Material ukax machaq kasta uñacht’awinak panel plano, fotovoltaico flexible, sensores wearable jan ukax juk’amp isi uñacht’ayañatakiw oportunidad jist’ari, ukax kunayman patrón jan ukax uñacht’awinak uñacht’ayaspawa”, sasaw Richard Laine, U-M yatichirix ciencia de materiales ukat ingeniería ukat ciencia ukat ingeniería macromolecular ukat correspondiente autor uka yatxatäwin jichhak uñt’ayat Macromolecular Rapid Communications ukan arsuwayi.

Aceites de silicona ukatxa cauchos-polisiloxanos ukatxa silsesquioxanos-ukaxa nayra pachatpachaxa materiales aislantes ukanakawa, ukaxa sañ muniwa, ukaxa luz jan ukaxa junt’u umaxa janiwa sarantkiti. Jupanakan uma-resistente ukanakax dispositivos biomédicos, selladores, revestimientos electrónicos ukat juk’ampinakan wali askiwa.

Ukañkamaxa, semiconductores convencionales ukanakaxa wali ch’amawa. Silicona semiconductora ukaxa mä potencial ukaniwa flexible electrónica Laine ukana qhananchata ukhamaraki silicona ukaxa kunaymana saminakani juti.

Nivel molecular uksanxa, siliconas ukaxa luratarakiwa mä columna vertebral de átomos de silicio y oxígeno alternancias (Si-O-Si) ukanakampi orgánico (carbono-basados) qutunakampi silicio ukarux ch’amanchata. Kunaymana formaciones 3D de cadenas polímeros ukanakaxa uñstapxi kunjamatixa maynit maynikama chikt’ata, uñt’atawa reticulación-, ukaxa mayjt’ayiwa propiedades físicas del material ukhama ch’ama jan ukaxa solubilidad.

Silicona uksan kunayman estructuras cruzadas-estructuras ukanakat yatxatasaxa, yatxatirinakax mä copolímero ukan conductividad eléctrica ukan potencial ukarux tinkupxiwa, ukax mä cadena de polímeros ukankiwa, ukax pä kasta unidades repetitivas-jaula-estructuradas ukat ukxarusti siliconas lineales ukanakaw aka tuqinx utji.

Conductividad ukax utjañapatakix kunjams electrones ukanakax Si-O-Si enlaces ukanx orbitales superpuestos ukanakamp sarnaqapxaspa ukatw uñstapxi. Semiconductores ukax pä jach’a estado ukaniwa: estado terrestre, ukax janiw electricidad ukx puriykiti, ukatx estado conductor ukax janiw conductorakiti. Estado conductor, estado excitado sata uñt’atarakiwa, kunapachatixa yaqhipa electrones ukanakaxa jutiri órbita electrónica uksaru jaltapxi, ukaxa material uksa tuqiruxa metal ukhamjamawa mayachata.

Jilapachax Si-O-Si ángulo de enlace ukax janiw uka conexión ukarux jayskiti. 110 grados , jupanakax 180 grados chiqa chiqat wali jayaruw sarapxi. Ukampis copolímero de silicona ukax equipo ukan jikxatatawa, uka enlaces ukanakax 140 grados ukjat qalltawayi estado terrestre-ukatx 150 grados ukjaruw estado excitado uksanx jilxattapxi. Ukajj mä jachʼa thak lurañatakiw wakisïna, ukhamat carga eléctricajj sarañapataki.

“Ukax mä jan suyt’at interacción electrones ukanakan walja enlaces ukanakan Si-O-Si enlaces uka copolímeros ukanakan utjki ukanakamp chikaw utji”, sasaw Laine jupax saraki. “Cadena ukax juk’amp jaya pachanakaniwa, electrones ukanakax juk’amp jaya chiqanakar sarañax juk’amp jasakiwa, ukax qhana ch’amthapiñatakix juk’amp ch’amaw juk’aptayasi, ukatx juk’amp jisk’a ch’amampiw mistu”.

Ukhamaraki, copolímeros de silicona ukanakan propiedades semiconductoras ukanakax espectro de colores ukanakarux yanapt’arakiwa. Electrones ukanakax oraqemp estado excitados ukanakamp chikaw fotonak jan ukax qhanan partículas ukanakar ch’amthapi ukat mistuyapxi. K’ajkir emisión ukax cadena de copolímero ukan jayapat dependeriwa, ukax Laine ukan equipo ukankirinakax controlapxiwa. Jaya cadena largo ukax jisk’a salto ukat fotones de menor energía ukanakaw sañ muni, ukax silicona ukarux wila tinte ukaw churaraki. Jisk’a cadenanakax electrones ukanakat juk’amp jach’a saltonak munapxi, ukhamax juk’amp jach’a ch’amampiw qhanax espectro ukan ch’uxña tukuyaparux mistu.

Cadena largo ukat qhana absorción ukat emisión ukanakan mayacht’asiwip uñacht’ayañatakix yatxatirinakax copolímeros ukanakaw kunayman cadena largo ukan jaljapxi, ukatx tubos de prueba ukan jaya pachat jisk’akamaw wakicht’apxi. Tubos ukar mä qhana UV qhant’ayañax mä phuqhat arco iris uñstayi kunatix sapa mayniw qhanax ch’amthapi ukat kunayman ch’amampiw mistu.

Uka colores matriz basada en la cadena de copolímero ukax juk’amp mayjawa kunatix jichhakamax siliconas ukax transparente jan ukax janq’u ukhamakiw uñt’ata kunatix propiedades aislantes ukanakax janiw walja qhananak ch’amthapiñjamäkiti.

“Mä material taqiniw eléctricamente inerte sasin amuyapkän uk apsusipkta ukat machaq jakäw churapxta-ukax jutir generación de electrónica blanda, flexible ukar ch’amanchaspawa”, sasaw Zijing (Jackie) Zhang, U-M doctorado yatiqirix ciencia de materiales ukat ingeniería ukat yatxatäwin p’iqinchiripax arsuwayi.

Jiskt’awinaka apayanipxam .